Vanuatu Śmiertelność z powodu chorób niezakaźnych (30-70 lat)

Umieralność z powodu chorób niezakaźnych (NCD) mierzy wskaźnik lub prawdopodobieństwo zgonu w wyniku schorzeń przewlekłych, które nie przenoszą się z osoby na osobę. Wskaźnik ten koncentruje się głównie na "wielkiej czwórce" grup chorób: chorobach układu krążenia (takich jak zawały serca i udary), nowotworach, przewlekłych chorobach układu oddechowego (takich jak astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc) oraz cukrzycy. Schorzenia te trwają zazwyczaj długo i wynikają z połączenia czynników genetycznych, fizjologicznych, środowiskowych i behawioralnych. Najważniejszym miernikiem dla globalnego monitorowania zdrowia jest "przedwczesna umieralność z powodu NCD", która oblicza bezwarunkowe prawdopodobieństwo zgonu z tych przyczyn między 30. a 70. rokiem życia. Ten konkretny przedział wiekowy podkreśla zgony, którym potencjalnie można zapobiec poprzez interwencje w styl życia i lepszy dostęp do opieki zdrowotnej. Wysokie wskaźniki umieralności z powodu NCD często wskazują na istotne wyzwania dla zdrowia publicznego związane z używaniem tytoniu, brakiem aktywności fizycznej, niezdrową dietą i szkodliwym spożywaniem alkoholu.

Dane dotyczące umieralności z powodu NCD są kompilowane głównie przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) oraz Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME). Dane najwyższej jakości pochodzą z krajowych systemów rejestracji stanu cywilnego i statystyki życiowej (CRVS), które rejestrują każdy zgon i jego medycznie potwierdzoną przyczynę. W regionach, gdzie takie systemy są niekompletne lub nie istnieją, badacze stosują alternatywne metody, w tym autopsje werbalne, badania gospodarstw domowych i systemy rejestracji próbkowej. Aby zapewnić porównywalność między krajami, WHO stosuje modele statystyczne w celu skorygowania niedostatecznego raportowania, błędnej klasyfikacji przyczyn i różnic w strukturze wieku. Współczynniki umieralności są zazwyczaj standaryzowane według wieku przy użyciu globalnej populacji standardowej, aby umożliwić sprawiedliwe porównania między krajami o różnych strukturach demograficznych, takich jak społeczeństwa starzejące się w porównaniu z populacjami młodszymi. Ograniczenia obejmują brak certyfikacji medycznej w krajach o niskich dochodach oraz złożoność wyodrębnienia pojedynczej podstawowej przyczyny zgonu u starszych pacjentów z wieloma chorobami współistniejącymi.

Podczas gdy zarówno WHO, jak i IHME raportują o umieralności z powodu NCD, badanie IHME Global Burden of Disease często generuje wyższe szacunki poprzez włączenie szerszego modelowania czynników ryzyka, podczas gdy WHO koncentruje się na oficjalnych krajowych danych raportowanych i Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD).

Prawdopodobieństwo przedwczesnej umieralności z powodu NCD poniżej 10% jest ogólnie uważane za niskie według standardów globalnych, podczas gdy wartości przekraczające 25% wskazują na poważny kryzys zdrowia publicznego. Cel Zrównoważonego Rozwoju (SDG) 3.4 zakłada 33-procentową redukcję tych wskaźników w stosunku do poziomu bazowego ustalonego w połowie lat 2010.

Choroby niezakaźne stały się główną przyczyną zgonów na świecie, odpowiadając za około 74% wszystkich rocznych zgonów, co przekłada się na około 41 milionów ludzi. Z tego około 17 do 18 milionów klasyfikuje się jako zgony przedwczesne, występujące przed 70. rokiem życia. Widoczne jest wyraźne przejście epidemiologiczne, w którym NCD zastępują choroby zakaźne jako główne obciążenie zdrowotne nawet w krajach rozwijających się. Chociaż standaryzowane według wieku współczynniki umieralności spadały w regionach o wysokim dochodzie w ciągu ostatnich kilku dekad dzięki lepszej kontroli tytoniu i leczeniu nadciśnienia oraz cholesterolu, bezwzględna liczba zgonów z powodu NCD nadal rośnie na świecie. Wzrost ten jest napędzany głównie przez przyrost populacji i starzenie się społeczeństwa. Najnowsze dane wskazują, że umieralność z powodu cukrzycy rośnie gwałtowniej niż w innych kategoriach NCD w kilku regionach. Ponadto globalne obciążenie NCD coraz bardziej przesuwa się w stronę krajów o niskim i średnim dochodzie, które obecnie odpowiadają za ponad 75% wszystkich zgonów związanych z NCD.

Istnieją wyraźne różnice regionalne w ryzyku zgonu z powodu NCD. Kraje o niskim i średnim dochodzie (LMIC) ponoszą nieproporcjonalne obciążenie, odpowiadając za około 82% wszystkich przedwczesnych zgonów z powodu NCD. W tych regionach osoby często zapadają na choroby przewlekłe w młodszym wieku i mają mniejszy dostęp do długoterminowego zarządzania chorobą i ratujących życie terapii. Europa Wschodnia i Azja Środkowa historycznie wykazują jedne z najwyższych standaryzowanych według wieku współczynników umieralności z powodu chorób układu krążenia, co często wiąże się z wysokim spożyciem tytoniu i alkoholu. W przeciwieństwie do tego, kraje o wysokim dochodzie w Europie Zachodniej, Ameryce Północnej i częściach Zachodniego Pacyfiku mają najniższe ryzyko przedwczesnej umieralności, mimo posiadania starszych populacji, dzięki zaawansowanym badaniom przesiewowym i powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Afryka Subsaharyjska doświadcza obecnie "podwójnego obciążenia" chorobami, gdzie wskaźniki NCD gwałtownie rosną, podczas gdy region ten wciąż zmaga się z wysoką zachorowalnością na choroby zakaźne, takie jak malaria i HIV/AIDS. Małe rozwijające się państwa wyspiarskie również wykazują wyjątkowo wysokie wskaźniki umieralności związanej z cukrzycą.