Јордан Gustina naseljenosti

Gustina naseljenosti meri intenzitet ljudskog naseljavanja unutar određenog geografskog područja. Izračunava se deljenjem ukupnog broja stanovnika sa ukupnom površinom kopna, obično se izražava u broju osoba po kvadratnom kilometru ili kvadratnoj milji. Ovaj indikator pomaže istraživačima i donosiocima politika da razumeju nivoe urbanizacije, potražnju za resursima i ekološki otisak populacije. Služi kao osnovni metrik u urbanističkom planiranju, upravljanju katastrofama i nauci o životnoj sredini. Iako je jednostavan za izračunavanje, on pruža površinski pogled na to kako su ljudi raspoređeni širom sveta. Ne uzima u obzir unutrašnju raspodelu, što znači da zemlja sa ogromnim nenaseljenim pustinjama i jednim hiper-gustim megagradom može imati istu prosečnu gustinu kao zemlja sa ravnomerno raspoređenim ruralnim stanovništvom. Pošto se oslanja na površinu kopna, a ne na ukupnu površinu, isključuje velike unutrašnje vodene površine poput jezera i rezervoara kako bi se osiguralo da cifra odražava naseljiv prostor.

Podaci se prvenstveno dobijaju od nacionalnih biroa za popis stanovništva, koji sprovode fizička brojanja ili ankete zasnovane na registrima obično svakih 10 godina. Između ovih ciklusa, međunarodne organizacije poput Odeljenja za stanovništvo Ujedinjenih nacija i Svetske banke pružaju godišnje procene zasnovane na stopama nataliteta, mortaliteta i podacima o migracijama. Imenilac, površina kopna, definisan je od strane Organizacije za hranu i poljoprivredu (FAO) i isključuje unutrašnje vodene površine kako bi pružio tačniju meru naseljenog prostora. Jedno ograničenje je problem modifikabilne arealne jedinice, gde veličina i oblik granice mogu drastično promeniti rezultujuću vrednost gustine. Štaviše, nacionalni proseci često maskiraju ekstremne unutrašnje varijacije; na primer, prosek zemlje može biti nizak dok je njen glavni grad izuzetno prenaseljen. Ove procene se ažuriraju kako novi podaci popisa ili administrativni zapisi postaju dostupni međunarodnim bazama podataka.

Neslaganja se često javljaju između Ujedinjenih nacija i Svetske banke zbog različitih definicija granica kopnene površine i varirajućih modela procene stanovništva sredinom godine. Neki izvori uključuju sporne teritorije ili specifične administrativne regione u svoje proračune površine kopna, dok ih drugi isključuju.

Globalna prosečna gustina je približno 60 osoba po km² (155 osoba po sq mi). Gustine iznad 500 osoba po km² (1.295 osoba po sq mi) smatraju se visokim i obično ukazuju na visoku urbanizaciju, dok ispod 5 osoba po km² (13 osoba po sq mi) ukazuje na retku naseljenost.

Nedavni globalni podaci ukazuju na stabilan porast prosečne gustine naseljenosti vođen ukupnim rastom stanovništva, čak i dok se stope rasta usporavaju u mnogim regionima. Najznačajniji trend je prelazak sa ruralne na urbanu gustinu; trenutne procene pokazuju da više od 50 procenata svetske populacije sada boravi u urbanim područjima. Ova koncentracija stvara žarišta gustine u priobalnim regionima i velikim rečnim dolinama. Dok globalni proseci rastu, neke nacije u istočnoj Evropi i istočnoj Aziji doživljavaju pad gustine zbog smanjenja broja stanovnika. Nasuprot tome, gustina podsaharske Afrike i Južne Azije nastavlja ubrzano da raste. U mnogim zemljama u razvoju, gustina se najoštrije povećava u neformalnim naseljima unutar velikih gradova, vršeći ogroman pritisak na infrastrukturu i sisteme javnog zdravlja. Tehnologija i vertikalna gradnja omogućavaju veće gustine u razvijenim gradovima, dok klimatske promene počinju da primoravaju na migracije iz visoko gustih priobalnih područja ka unutrašnjim regionima, što potencijalno može preoblikovati globalne mape gustine tokom narednih decenija.

Regionalne razlike su oštre, pri čemu Azija održava najvišu prosečnu gustinu zbog ogromne populacije u Indiji, Kini i Bangladešu. Bangladeš ostaje jedna od najgušće naseljenih država koje nisu gradovi-države, sa preko 1.100 osoba po km² (2.849 osoba po sq mi). Nasuprot tome, Okeanija i Severna Amerika imaju mnogo niže proseke, često ispod 5 osoba po km² (13 osoba po sq mi) u zemljama poput Australije i Kanade zbog ogromnih, nenaseljivih severnih ili pustinjskih teritorija. Evropa pokazuje umerenu, stabilnu gustinu, ali sa visokom lokalnom koncentracijom u centralnom koridoru koji se proteže od Engleske do Italije. Male ostrvske nacije i gradovi-države poput Singapura ili Monaka predstavljaju ekstremno visoki kraj, sa gustinama koje često prelaze 8.000 osoba po km² (20.720 osoba po sq mi). Podsaharska Afrika je region sa najbržim rastom u pogledu gustine, posebno u regionu Velikih jezera i Gvinejskom zalivu.