Северна Кореја Stopa nataliteta

Stopa nataliteta, konkretno opšta stopa nataliteta (CBR), meri broj živorođenih u određenoj populaciji tokom određenog perioda, obično jedne godine. Izražava se kao broj živorođenih na 1.000 stanovnika. Ovaj indikator se kategoriše kao opšti (sirovi) jer povezuje rođenja sa celokupnom populacijom — uključujući muškarce, decu i starije osobe koje nisu biološki sposobne za rađanje — umesto da se fokusira isključivo na populaciju u riziku od rađanja. Služi kao osnovna komponenta u izračunavanju prirodnog priraštaja stanovništva, što je matematička razlika između stope nataliteta i stope mortaliteta. Iako pruža širok pregled fertiliteta unutar zemlje, veoma je osetljiv na starosnu strukturu stanovništva. Populacija sa visokim udelom mladih odraslih osoba prirodno će pokazati višu opštu stopu nataliteta nego populacija koja stari, čak i ako su individualne preferencije u pogledu fertiliteta slične. To ga čini vitalnim alatom za urbaniste, pružaoce zdravstvenih usluga i donosioce politika za procenu budućih potreba za infrastrukturom i uslugama.

Prikupljanje podataka za stope nataliteta prvenstveno se oslanja na sisteme građanske registracije i vitalne statistike (CRVS), koji beleže svako rođenje putem zakonskih izvoda. U mnogim zemljama sa visokim prihodima, ovi sistemi su skoro univerzalni i veoma precizni. Međutim, u regionima gde je infrastruktura za registraciju manje razvijena, međunarodne organizacije poput Ujedinjenih nacija i Svetske banke oslanjaju se na istraživanja domaćinstava, kao što su Demografska i zdravstvena istraživanja (DHS) ili Istraživanja višestrukih pokazatelja (MICS). Ova istraživanja pitaju žene o njihovoj reproduktivnoj istoriji kako bi procenili broj rođenih. Indirektne metode procene se takođe primenjuju na podatke popisa kada je registracija nepotpuna. Značajno ograničenje je kašnjenje u izveštavanju, gde podaci iz udaljenih područja mogu potrajati nekoliko godina dok se ne agregiraju. Pored toga, u nekim kontekstima, rođenja koja rezultiraju ranom neonatalnom smrću mogu ostati nezabeležena, što dovodi do potcenjivanja stvarne stope nataliteta.

Neslaganja se često javljaju između Odeljenja za stanovništvo Ujedinjenih nacija i nacionalnih statističkih zavoda zbog različitih metoda zaglađivanja podataka ili prilagođavanja za nedovoljno izveštavanje. Svetska banka obično harmonizuje ove brojke koristeći World Population Prospects Ujedinjenih nacija kao svoju primarnu referencu.

Opšta stopa nataliteta iznad 30 na 1.000 stanovnika generalno se smatra visokom, tipičnom za populacije koje brzo rastu. Stope između 15 i 30 su umerene, dok se stope ispod 15 smatraju niskim i često su povezane sa populacijama koje stare ili se smanjuju.

Globalna stopa nataliteta je na doslednoj silaznoj putanji već nekoliko decenija. Nedavni podaci ukazuju na to da je svetski prosek značajno pao od sredine 20. veka, kada je iznosio preko 30 na 1.000. Trenutne procene postavljaju globalni prosek na oko 17 do 18 rođenih na 1.000 ljudi. Ovaj pad se pripisuje različitim faktorima, uključujući povećan pristup obrazovanju za žene, široku dostupnost kontraceptivnih metoda i prelazak sa poljoprivrednih na industrijske i uslužne ekonomije gde se deca više ne smatraju neophodnom radnom snagom. Urbanizacija takođe igra kritičnu ulogu, jer su troškovi podizanja dece obično veći u gradovima. Čak i u regionima koji su istorijski održavali visok fertilitet, kao što su delovi Južne Azije i Latinske Amerike, stope nataliteta su pale ka nivou zamene ili ispod njega. Ova globalna promena vodi ka značajnoj demografskoj tranziciji koju karakteriše starenje globalne populacije i projektovano usporavanje ukupne stope rasta ljudske populacije tokom narednog veka.

Upečatljivi regionalni dispariteti ostaju obeležje globalne demografije. Podsaharska Afrika nastavlja da beleži najviše stope nataliteta, pri čemu mnoge nacije premašuju 35 rođenih na 1.000 ljudi. Nasuprot tome, istočnoazijske zemlje i mnoge evropske nacije prijavljuju neke od najnižih stopa u zabeleženoj istoriji, često padajući ispod 10 na 1.000. U zemljama poput Južne Koreje i Japana, stope nataliteta su dostigle rekordno niske nivoe, što je podstaklo vladine intervencije za podsticanje formiranja porodice. Bogatiji regioni sa visokim prihodima generalno pokazuju mnogo niže stope nataliteta u poređenju sa regionima sa niskim prihodima, gde visoka smrtnost odojčadi i ograničeni sistemi socijalnog osiguranja često rezultiraju većim porodicama. Zemlje sa srednjim prihodima u Latinskoj Americi i Jugoistočnoj Aziji trenutno doživljavaju brz pad, približavajući se obrascima niskih stopa viđenim na Zapadu. Ove varijacije stvaraju raznolik globalni pejzaž brzog rasta u nekim oblastima i demografske stagnacije u drugim.