Судан — stanovništvo

Sudan ima procenjenu populaciju za 2026. godinu od 51.267.891 stanovnika, što ga pozicionira kao 30. najmnogoljudniju zemlju na svetu. Nedavni rast je vođen visokom stopom nataliteta, iako su trenutni trendovi pod snažnim uticajem unutrašnjeg raseljavanja i spoljne migracije zbog regionalne nestabilnosti. Dok su najnoviji zvanični podaci iz 2024. godine zabeležili 50.448.963 ljudi, stanovništvo ostaje koncentrisano u plodnim regionima duž reke Nil, dok su ogromne severne pustinje retko naseljene.

Istorija stanovništva Sudana definisana je njegovom ogromnom geografijom i značajnim geopolitičkim promenama, od kojih je najznačajnija nezavisnost Južnog Sudana 2011. godine. Ovo odvajanje rezultiralo je time da je Sudan izgubio približno 25% svoje kopnene površine i značajan deo ukupnog stanovništva, što je fundamentalno promenilo njegov demografski profil. Istorijski gledano, nacija je služila kao most između Bliskog istoka i podsaharske Afrike, što je dovelo do raznolikog etničkog i lingvističkog sastava usredsređenog prvenstveno oko doline Nila gde se govori arapski. Od sredine 20. veka, unutrašnji sukobi i faktori životne sredine poput dezertifikacije izazvali su masovna kretanja stanovništva. Raseljavanje velikih razmera bilo je tema koja se ponavlja, posebno u regionu Darfura i tokom perioda građanskih nemira. Ovi događaji su često pomerali stanovništvo iz ruralnih poljoprivrednih zona u urbane centre, stvarajući pejzaž u kojem brza urbanizacija često nadmašuje razvoj infrastrukture.

Sudan održava visoku opštu stopu nataliteta od 33.0 na 1.000 ljudi, što ostaje primarni pokretač ekspanzije njegovog stanovništva. Trenutna stopa fertiliteta iznosi 4.26 rođenja po ženi, jedna od najviših na globalnom nivou, što osigurava uporan prirodni priraštaj. Međutim, godišnja stopa rasta stanovništva od 0.81% odražava ublažavajuće efekte značajne spoljne migracije i humanitarne uticaje nedavnih unutrašnjih sukoba, koji su doveli do najveće svetske krize unutrašnjeg raseljavanja. Buduće projekcije sugerišu da će, iako potencijal prirodnog rasta ostaje snažan zbog mlade demografske strukture, stvarna putanja stanovništva u velikoj meri zavisiti od regionalne stabilnosti. Ekonomski izazovi i nesigurnost hrane istorijski su naterali mnoge Sudance da traže prilike u susednim zemljama ili državama Zaliva. Uprkos ovim pritiscima, očekuje se da će stanovništvo nastaviti svoj uzlazni trend jer zdravstvene intervencije imaju za cilj snižavanje opšte stope mortaliteta, koja trenutno iznosi 6.3 na 1.000 ljudi.

Sudan ima procenjenu gustinu naseljenosti za 2026. godinu od 27.4 stanovnika po km² (71.0 po kvadratnoj milji), što odražava njegov ogroman, sušni severni pejzaž i koncentrisanija naselja u plodnim dolinama Nila.

Urbana populacija iznosi 34.9%, što ukazuje na to da, iako većina zemlje ostaje ruralna, postoji stabilan trend migracije ka glavnim čvorištima kao što su Kartum i Omdurman.

Unutar svog regionalnog susedstva, Sudan zauzima istaknutu poziciju kao 2. najveća zemlja u Severnoj Africi, odmah iza Egipta. Na širem kontinentu, rangiran je na 8. mestu od 54 afričke nacije. Ovaj značajan regionalni status ogleda se u njegovom globalnom rangu stanovništva od 30. mesta, što ga stavlja ispred mnogih evropskih i južnoameričkih nacija. Iako Sudan deli dugačke granice sa sedam zemalja — uključujući Egipat, Čad i Etiopiju — njegova gustina naseljenosti ostaje relativno niska sa 27.4 stanovnika po km² (71.0 po kvadratnoj milji). To je uglavnom zbog činjenice da severna trećina zemlje pripada pustinji Sahari. Za razliku od gušće naseljenih suseda poput Egipta, gde je stanovništvo strogo ograničeno na deltu Nila, stanovnici Sudana su nešto više raspoređeni po ravnicama Gezire i zapadnim visoravnima, uprkos surovoj sušnoj klimi na severu.