Hiszpania Wskaźnik śmiertelności dzieci poniżej 5 lat

Wskaźnik śmiertelności dzieci poniżej 5. roku życia (U5MR) mierzy prawdopodobieństwo, że dziecko urodzone w określonym okresie umrze przed osiągnięciem wieku 5 lat. Wyraża się go jako liczbę zgonów na 1000 żywych urodzeń. W przeciwieństwie do surowego współczynnika zgonów, wskaźnik ten jest technicznie prawdopodobieństwem zgonu pochodzącym z tablic trwania życia, konkretnie reprezentowanym jako statystyka „5q0” w analizie demograficznej. Służy jako krytyczny barometr przeżywalności dzieci i ogólnego rozwoju kraju, odzwierciedlając jakość żywienia, warunków sanitarnych oraz dostępu do opieki zdrowotnej. Ponieważ małe dzieci są szczególnie podatne na czynniki środowiskowe i społeczne, metryka ta zapewnia głęboki wgląd w strukturalny stan zdrowia populacji. Obejmuje ona skumulowany wpływ interwencji w zakresie zdrowia noworodków, niemowląt i dzieci, co czyni ją jednym z najważniejszych wskaźników monitorowania rozwoju międzynarodowego i oceny praw człowieka.

Gromadzenie danych dotyczących śmiertelności dzieci poniżej 5. roku życia opiera się na połączeniu rejestracji stanu cywilnego i szacunków opartych na badaniach ankietowych. W krajach o wysokim dochodzie dobrze utrzymane systemy rejestracji ruchu naturalnego zapewniają precyzyjne liczby urodzeń i zgonów. W przeciwieństwie do tego, wiele krajów o niskim i średnim dochodzie nie posiada kompleksowych systemów rejestracji, co wymaga korzystania z badań gospodarstw domowych, takich jak badania demograficzne i zdrowotne (DHS) oraz wielowskaźnikowe badania klastrowe (MICS). Międzyagencyjna Grupa ONZ ds. Szacowania Śmiertelności Dzieci (UN IGME) harmonizuje te różnorodne źródła danych przy użyciu bayesowskiego modelu B-splajnów skorygowanego o błąd systematyczny. To statystyczne podejście pomaga pogodzić rozbieżności między różnymi badaniami i uwzględnia historyczne luki w danych lub błędy w raportowaniu, takie jak błąd przypominania u matek. Ograniczenia obejmują możliwość niedostatecznego raportowania w strefach konfliktów oraz typowe opóźnienie czasowe wynoszące od 1 do 2 lat między zebraniem danych a ostateczną publikacją.

Główne organizacje, takie jak UNICEF, Bank Światowy i WHO, współpracują w ramach UN IGME, aby zapewnić jeden, zharmonizowany zestaw globalnych szacunków. Chociaż krajowe urzędy statystyczne mogą podawać inne „oficjalne” liczby oparte na nieskorygowanych danych lokalnych, szacunki ONZ są preferowane w porównaniach międzynarodowych ze względu na ustandaryzowaną korektę błędów.

Cel 3.2 Zrównoważonego Rozwoju (SDG) zakłada, że do 2030 r. wszystkie kraje osiągną wskaźnik co najmniej tak niski jak 25 zgonów na 1000 żywych urodzeń. Wskaźniki poniżej 10 są uważane za bardzo niskie, podczas gdy te przekraczające 50 wskazują na znaczące wyzwania w infrastrukturze zdrowia publicznego i przeżywalności dzieci.

Przeżywalność dzieci na świecie uległa radykalnej poprawie w ciągu ostatnich kilku dekad. Od 1990 roku całkowita liczba zgonów dzieci poniżej 5. roku życia zmniejszyła się o ponad połowę, spadając z szacowanych 12,8 miliona do mniej niż 5 milionów w ostatnich latach. Obecne szacunki pokazują, że globalny średni wskaźnik śmiertelności spadł w tym okresie o około 59%. Postęp ten przypisuje się w dużej mierze zwiększeniu zasięgu szczepień, poprawie usług zdrowotnych dla matek oraz lepszemu leczeniu chorób zakaźnych, takich jak zapalenie płuc i malaria. Jednak tempo redukcji spowolniło w niektórych regionach w ciągu ostatniej dekady. Ponadto zgony noworodków — te występujące w pierwszym miesiącu życia — stanowią obecnie wyższy odsetek całkowitej liczby zgonów dzieci niż w przeszłości, co wskazuje, że wzrost przeżywalności starszych niemowląt wyprzedził wzrost u noworodków. Organizacje koncentrują się teraz na opiece nad noworodkami, aby utrzymać tendencję spadkową w kierunku celów na rok 2030.

Ogromne dysproporcje w przeżywalności dzieci utrzymują się w różnych strefach geograficznych i ekonomicznych. Afryka Subsaharyjska oraz Azja Środkowa i Południowa nadal dźwigają największy ciężar, odpowiadając łącznie za ponad 80% wszystkich zgonów dzieci poniżej 5. roku życia na świecie. W Afryce Subsaharyjskiej obecne dane wskazują, że około 1 na 14 dzieci umiera przed swoimi piątymi urodzinami, co jest wskaźnikiem 14 do 15 razy wyższym niż w regionach o wysokim dochodzie, takich jak Europa czy Ameryka Północna. W tych regionach o dużym obciążeniu głównymi przyczynami zgonów są często stany, którym można zapobiec lub które można leczyć, w tym powikłania związane z przedwczesnym porodem i asfiksja urodzeniowa. W przeciwieństwie do tego, dzieci urodzone w krajach o wysokim dochodzie stają w obliczu ryzyka śmiertelności wynoszącego około 1 na 200. Podczas gdy prawie wszystkie kraje rozwinięte przekroczyły już międzynarodowy cel 25 zgonów na 1000 żywych urodzeń, przewiduje się, że dziesiątki krajów w niestabilnych warunkach nie osiągną tego celu bez znacznego przyspieszenia inwestycji w opiekę zdrowotną.