Rwanda Wydatki na zdrowie (% PKB)

Wydatki na zdrowie mierzą całkowite zasoby zużyte przez społeczeństwo na usługi i towary związane z opieką zdrowotną. Są one śledzone głównie jako Bieżące Wydatki na Zdrowie (CHE), które obejmują ostateczną konsumpcję osobistej opieki zdrowotnej — w tym leczenie lecznicze, rehabilitacyjne i długoterminowe — oraz usługi zbiorowe, takie jak opieka profilaktyczna i administracja zdrowia. Wskaźnik ten jest zgodny z ramami Systemu Rachunków Zdrowia (SHA) 2011, który ustanawia wyraźną granicę tego, co stanowi wydatki na zdrowie. W szczególności wyklucza on inwestycje kapitałowe, takie jak budowa nowych szpitali, zakup maszyn medycznych na dużą skalę oraz gromadzenie zapasów szczepionek na przyszłe epidemie. Wyrażając te wydatki jako procent Produktu Krajowego Brutto (PKB), wskaźnik ten ujawnia względny priorytet, jaki naród nadaje sektorowi zdrowia w porównaniu z innymi działaniami gospodarczymi. Zapewnia on ustandaryzowany sposób oceny, czy inwestycje w zdrowie dotrzymują kroku wzrostowi gospodarczemu, czy też zmiany demograficzne wywierają coraz większą presję na budżety krajowe.

Gromadzenie danych jest koordynowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za pośrednictwem Globalnej Bazy Danych Wydatków na Zdrowie (GHED). Państwa członkowskie raportują swoje rachunki zdrowia w oparciu o metodologię SHA 2011, która klasyfikuje wydatki według funkcji, dostawcy i schematu finansowania. Główne źródła obejmują rejestry ministerstwa finansów, krajowe konta ubezpieczeń społecznych oraz badania gospodarstw domowych w celu oszacowania kosztów ponoszonych bezpośrednio przez pacjentów. Jednym z głównych ograniczeń jest zróżnicowanie zdolności sprawozdawczych; podczas gdy zaawansowane gospodarki dostarczają bardzo szczegółowe dane, wiele krajów o niskich dochodach polega na okresowych badaniach gospodarstw domowych i raportach darczyńców zewnętrznych, co prowadzi do potencjalnych luk w danych w latach bez badań. Ponadto, chociaż wskaźnik ten rejestruje wielkość nakładów finansowych, nie uwzględnia on z natury wydajności wydatków ani jakości klinicznej świadczonej opieki zdrowotnej.

Bank Światowy i WHO korzystają z tego samego podstawowego zestawu danych z Globalnej Bazy Danych Wydatków na Zdrowie, co zapewnia wysoką spójność. Niewielkie różnice mogą wystąpić, gdy krajowe urzędy statystyczne stosują inne dane dotyczące PKB niż te przyjęte przez organizacje międzynarodowe do ich obliczeń.

Wydatki na zdrowie na poziomie od 8% do 12% PKB są typowe dla wielu krajów o wysokich dochodach z zaawansowanymi systemami opieki zdrowotnej. Wydatki poniżej 5% często sugerują ograniczony dostęp do usług, podczas gdy wysoki udział wydatków bezpośrednich przekraczający 30% całkowitych wydatków zazwyczaj wskazuje na brak odpowiedniej ochrony finansowej dla ludności.

Najnowsze dane wskazują na ogólną tendencję wzrostową w globalnych wydatkach na zdrowie, napędzaną przez starzenie się społeczeństw, innowacje technologiczne i reakcje na globalne kryzysy zdrowotne. Podczas poważnych zmian gospodarczych, takich jak kryzys finansowy z 2008 r. czy globalna pandemia z 2020 r., wydatki na zdrowie w stosunku do PKB często wykazują znaczną zmienność. W ostatnich latach w wielu krajach wydatki na zdrowie rosły szybciej niż ich ogólne gospodarki. Chociaż finansowanie publiczne stało się dominującym źródłem w wielu regionach, całkowita wielkość wydatków nadal znacznie się różni. Ostatnie szacunki pokazują, że chociaż średnie globalne wydatki wynoszą około 10% światowego PKB, wzrost jest najbardziej wyraźny na rynkach wschodzących, które rozszerzają swoje programy powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Jednak kraje o wysokich dochodach nadal odpowiadają za około 80% całkowitych wydatków globalnych, mimo że stanowią mniejszą część światowej populacji. W ciągu ostatniej dekady odnotowano również zauważalny wzrost priorytetyzacji opieki profilaktycznej i administracji zdrowia publicznego.

Dysproporcje regionalne pozostają znaczące, przy czym Ameryka Północna odnotowuje najwyższe poziomy wydatków na zdrowie, często przekraczające 16% PKB. W przeciwieństwie do tego, Afryka Subsaharyjska i części Azji Południowej często zgłaszają wydatki poniżej 5% PKB. W Europie Zachodniej wydatki na zdrowie zazwyczaj mieszczą się w przedziale od 9% do 11%, przy silnym oparciu o finansowanie publiczne i ubezpieczenia społeczne. Regiony o niższych dochodach charakteryzują się wysokim udziałem wydatków bezpośrednich, które w niektórych krajach mogą stanowić ponad 40% całkowitych wydatków na zdrowie. Na tych obszarach kluczową rolę odgrywa również zewnętrzna pomoc darczyńców, czasami finansująca ponad 20% systemu zdrowia. Gospodarki wschodzące w Azji Wschodniej i Ameryce Łacińskiej wykazują stały wzrost publicznych inwestycji w zdrowie, odchodząc od zależności od darczyńców w stronę zinstytucjonalizowanych krajowych systemów zdrowia. Wzorce te odzwierciedlają globalny podział, w którym regiony o wysokich dochodach koncentrują się na opiece specjalistycznej, podczas gdy regiony o niższych dochodach borykają się z finansowaniem podstawowej opieki zdrowotnej.